تعریف کشتی :

ماده یکم قانون دریایی ایران، بجای آنکه به بیان تعریف کشتی بپردازد ، شرایط تابعیت کشتی را شرح نموده  است . در حالی که لازم بود در ابتدای قانون آورده می شد. با اینحال ، به استناد قسمت 4 ماده ی 52 قانون دریایی کشتی  می گوید  : «.کشتی به هر وسیله ای اطلاق می شود که برای حمل بار در دریا به کار می رود »

ایراداتی که بر ماده مذکوروارد است:

1- تنها به حمل بار در دریا اشاره شده و حمل مسافر اعم از انسان و حیوان را شامل نمی گردد.

2- هر وسیله ای که برای حمل بار در دریا استفاده می گردد کشتی نیست. کشتی باید قابلیت دریانوردی داشته باشد.

 

کشتی ها دارای انواع گوناگونی چون تانکرها، فله برها ، کالابرها و مسافربرها هستند.

تانکر به وسایلی گفته می شود که برای حمل نفت ، روغن ، اسید  در پهنه آبها  استفاده می شود

فله بر جهت حمل الوار ،سنگ معدن ، سیمان و غلات استفاده می شود.

کالابر ها جهت حمل انواع مختلف کالا استفاده می شوند که شامل کانتینر برها ، یخچالی ، کالای سنگین میشود.

مسافر بر ،که جهت حمل انسان ، حیوان ،به کارگرفته می شود.

 

تابعیت کشتی :

 ماده یک .قانون دریایی ایران مقرر داشته  هر کشتی دریاپیما (اعم از اینکه ساختمان آن پایان یافته و یا در دست ساختمان باشد )

 

1-دارای ظرفیت غیر خالص 25تن به استثنای کشتی های نفتی متعلق به اشخاص که هدف آن تولید ،تصفیه ،حمل و نقل نفت و گازو...

2- تعلق کشتی به اشخاص حقیقی یا حقوقی ایرانی با حد اقل 51% سرمایه

3- درخواست ذینفع و موافقت سازمان بنادر و کشتی رانی

- ایرادات ماده 1 قانون دریایی:

الف ) در بند این ماده اشخاص به طبیعی و حقوقی تقسیم شده اند در حالیکه در نظام حقوقی ما تقسیم بندی بدین شکل وجود ندارد.

ب)  حداقل ظرفیت غیر خالص درج شده در قانون 25 تن قلمداد شده در حالی که در دنیای امروز کشتی هایی با ظرفیت   100تن به بالا نیز دارای قابلیت دریانوردی شمرده نمی شود.

در این ماده اشاره شده هر کشتی دریا پیما که از مفاد آن چنین استنباط می گردد که کشتی های مخصوص کشتی رانی در آبهای داخلی نمی توانند تابعیت ایران را کسب کنند.

 

اهمیت تابعیت کشتی:

 

1- از لحاظ حقوق  بین الملل عمومی که متضمن جلوگیری از حرکت کشتی های بدون تابعیت یا کشتی های دزدیده شده می شود.

2- از لحاظ حقوق بین الملل خصوصی که متضمن اعمال قانون حاکم یا دولت صاحب پرچم است.

3- سلطه دولت متبوع کشتی بر آن که در این راستا معمولا دولتها معیارهایی را برای اعطای تابعیت کشتی در نظر        می گیرند از جمله اینکه:

الف) ساخت کشتی یا مالکیت آن یا ثبت آن در داخل کشور  انجام شود.

ب)  اینکه خدمه و ملوانان آن تابعیت کشوری که کشتی در آن ثبت شده را داشته باشند.

ج)  همچنین در برخی موارد ساخت کشتی به عنوان یک معیار واحد و انحصاری نیز ملحوظ می شود که در ماده ی 5 قانون دریایی ایران با توجه به همین مطلب هر کشتی ساخته شده  در ایران و دارای ظرفیت 25 تنی ،  ایرانی است.

ساخت کشتی که مستند بر  ماده دوم قانون تجارت ، عملی بازرگانی  است می تواند مستقیم یا غیر مستقیم باشد.

در ساخت مستقیم ، مدیر عامل خود قرار داد را منعقد کرده و بر ساخت کشتی نظارت داشته  و مالک کشتی تلقی می گردد.

در ساخت غیر مستقیم ، مالک به کارخانه ی کشتی سازی کار ساخت را واگذار کرده و  در این حیث تعهدات متعهد ساخت کشتی تحویل بی عیب و نقص کشتی در موعد مقرر و پاسخ گو بودن در قبال عیوب مخفی کشتی است  اما تعهدات متقاضی ساخت پرداخت وجه کشتی در فواصل تعیین شده در قرارداد و دریافت و تحویل کشتی به هنگام پایان ساخت  است.

 

 مفهوم کشتی رانی:

گذر یک کشتی از بندر مبدا به مبدا مقصد ،کشتیرانی نامیده می شود.با توجه به مقصد سفر دریایی ،کشتیرانی داخلی و بین المللی خواهد بود.

انواع کشتی رانی :

- کشتی رانی بین المللی: دریا نوردی بین بنادر داخلی و خارجی و به تعبیر دیگرهر گاه کشتی رانی دردریاهای دوردست صورت پذیرد به آن کشتی رانی بین المللی گویند .

- کشتی رانی ساحلی: هر گاه عمل دریانوردی بین دو بندرازیک کشور صورت پذیرد کشتی رانی ساحلی داخلی وهرگاه بین دو بندر ازدوکشورکه هم مرز هستند صورت پذیرد کشتی رانی ساحلی بین المللی نام دارد. براین اساس موضوع کشتی رانی تجاری، امدادی، نظامی، گردشگری، مختلط خواهد بود.