4-تعریف کشتی :

       ماده یکم قانون دریایی ایران، بجای آنکه به بیان تعریف کشتی بپردازد ، شرایط تابعیت کشتی را شرح نموده  است . در حالی که لازم بود در ابتدای قانون آورده می شد. با اینحال ، به استناد قسمت 4 ماده ی 52 قانون دریایی کشتی  می گوید  : «.کشتی به هر وسیله ای اطلاق می شود که برای حمل بار در دریا به کار می رود »

ایراداتی که بر ماده مذکوروارد است:

1- تنها به حمل بار در دریا اشاره شده و حمل مسافر اعم از انسان و حیوان را شامل نمی گردد.

  • 1- هر وسیله ای که برای حمل بار در دریا استفاده می گردد کشتی نیست. کشتی باید قابلیت دریانوردی داشته باشد.

البته ماده یکم قانون حفاظت دریا و رودخانه های مرزی از آلودگی های نفتی مصوب 14/11/1354 تعریفی دقیقتر از کشتی ارایه داده وآن را «اعم از هر نوع وسیله نقلیه دریارو و وسایل شناور خواه دارای نیروی محرک باشد یا به نوعی یدک شود» تعریف کرده است که به نسبت جامع تر از تعریف پیشین است.

کشتی ها دارای انواع گوناگونی چون تانکرها، فله برها ، کالابرها و مسافربرها هستند. تانکر به وسایلی گفته می شود که برای حمل نفت ، روغن ، اسید  در پهنه آبها  استفاده می شود .فله بر جهت حمل الوار ،سنگ معدن ، سیمان و غلات استفاده می شود.کالابر ها جهت حمل انواع مختلف کالا استفاده می شوند که شامل کانتینر برها ، یخچالی ، کالای سنگین میشود.مسافر بر ،که جهت حمل انسان ، حیوان ،به کارگرفته می شود. به استناد ماده یکم قانون حفاظت دریا و...، نفت کش نیز هرگونه کشتی است که قسمت اعظم مخازن بارگیری آن به منظور حمل و نقل مایعات ساخته شده از نفت بوده و در قسمت مزبور بالفعل بار دیگری جز نفت نباشد همچنین به موجب ماده یکم آیین نامه مربوط به عبور و توقف ناوهای جنگی خارجی در بنادر و آبهای ایران مصوب 17 شهریور 1313، ناو جنگی به کلیه کشتیهای مسلح یا غیر مسلح  که حامل پرچم جنگی بوده و در خدمت دولت باشند ، اطلاق می گردد.

 

5-ویژگی های حقوقی کشتی:

داشتن نام:-5-1

- کشتی باید دارای نام باشد. طبق مقررات ایران و آیین نامه ی مربوط، کشتی های ایرانی باید نامشان ایرانی بوده  و به کارگیری نامهایی که پیش از این ثبت شده یا برای نیروهای مسلح است ، ممنوع است. نام کشتی، باید در بدنه کشتی ثبت شود تا اگر کشتی در حال دریا نوری است آنرا بشناسند. در سند ثبت کشتی نام و مشخصات کشتی بندر ثبت کشتی می باشد.

-داشتن اقامتگاه و گواهینامه صلاحیت: 5-2-5-ویژگی دیگر  کشتی ، داشتن اقامتگاه است :طبق ماده ی 1002 قانون مدنی اقامتگاه مرکز مهم امور است. در مورد کشتی، محل ثبت یا بندری که کشتی در آن به ثبت رسیده است به عنوان  اقامتگاه کشتی پذیرفته شده و تمامی آثار اقامتگاه که در حقوق مدنی  همچون : دادگاه صلاحیتدار محل اقامت خوانده  در رسیدگی به دعاوی به آن تسری می یابد. ویژگی دیگر کشتی در رابطه با درجه ی آن است ؛ درجه کشتی بر اساس نوع فعالیت ، ظرفیت، ویژگی های فنی، خدمات و کلاس خدمات تعیین می شود. ممکن است یک کشتی چندین گواهینامه ی فنی بین المللی داشته باشد، در این مورد براساس سال ساخت کشتی ها درجه بندی شده و بر اساس آن قابلیت دریانوردی را مشخص می کند.

 

3-5 -تابعیت کشتی :

      تابعیت در واقع رابطه بین فرد و دولت متبوع خود می باشد. عده ای می گویند برای بدست آوردن تابعیت یکسری تشریفات خاصی باید انجام شود. کشتی دارای تابعیت، دارای حقوق ناشی از دولت متبوع خود می باشد و تابع قوانین سرزمینی آن کشور می شود بطور مثال حق برافراشتن پرچم دولت متبوع خود را دارد،از تمام تسهیلات دولت متبوع خود بهره مند می شود بطور مثال اگر جرمی در داخل کشتی رخ دهد طبق قوانین مربوط به کشور متبوع رسیدگی می شود بطور مثال اگر جرمی در داخل کشتی ایرانی رخ دهد طبق قوانین ایران به آن رسیدگی می شود . همچنین  بانک دولتی و یا خصوصی وام و یا تسهیلاتی  بانکی را به کشتی ای می دهد که تابعیت مملکت خودش را داشته باشد و یا دولت تسهیلات حمایتی را برای ناوگان متبوع خود به کار می گیرد. برای نمونه گفتنی است به موجب ماده واحده قانون اجازه تضمین وام های دریافتی شرکتهای کتیرانی ایرانی مصوب 7/5/1353 ، به دولت اجازه داده شده که به منظور تشویق و تجهیز آن دسته از ناوگان بازرگانی ملی ایران که 40 درصد سهامش متعلق به دولت باشد، جهت دریافت تسهیلات خارجی مورد نیاز پس از تایید شرایط وام  تا سی میلیارد ریال ازطرف وزارت اقتصاد و دارایی تضمین انجام پذیرد.

-شرایط کسب تابعیت کشتی از دید دولت ایران : 1-3-5

به موجب بند 1 ماده ی 1 قانون دریایی ایران شرایط کسب تابعیت کشتی عبارتند از:

- کشتی به اشخاص تابع ایران تعلق داشته باشد(شخص حقیقی یا اگر به شخص حقوقی تعلق دارد 51% سهام آن به شخص ایرانی تعلق داشته باشد)

- باید در ایران به ثبت رسیده و دارای ظرفیت 25 تنی و یا بالا تر از آن باشد که این مورد در رابطه با کشتی های حامل نفت استثنا شده است

نکته:

- الف ) در بند این ماده اشخاص به طبیعی و حقوقی تقسیم شده اند در حالیکه در نظام حقوقی ما تقسیم بندی بدین شکل وجود ندارد.

ب)  حداقل ظرفیت غیر خالص درج شده در قانون 25 تن قلمداد شده در حالی که در دنیای امروز کشتی هایی با ظرفیت   100تن به بالا نیز دارای قابلیت دریانوردی شمرده نمی شود.

ج)در این ماده اشاره شده هر کشتی دریا پیما که از مفاد آن چنین استنباط می گردد که کشتی های مخصوص کشتی رانی در آبهای داخلی نمی توانند تابعیت ایران را کسب کنند.